Wat is freezing of gait? Bevriezen tijdens het lopen uitgelegd
Je wilt een stap zetten, maar je voeten lijken vastgeplakt aan de vloer. Alsof iemand op de pauzeknop drukt. Dit plotselinge ‘bevriezen’ tijdens het lopen heet freezing of gait. Het is een van de meest ingrijpende loopverstoringen bij de ziekte van Parkinson. In dit artikel lees je wat freezing precies is, wanneer het optreedt en — belangrijker nog — wat je eraan kunt doen.
Wat gebeurt er bij freezing?
Bij freezing of gait stopt het lopen ineens, terwijl je dat helemaal niet wilt. Je bovenlichaam wil vaak nog wel vooruit, maar je voeten komen niet mee. Dat voelt alsof je aan de grond genageld staat.
Een freezing-moment duurt meestal enkele seconden, soms langer. Sommige mensen maken vlak ervoor kleine, trippelende pasjes. Anderen staan in één keer stil.
Freezing is niet alleen vervelend, het is ook gevaarlijk. Omdat het lichaam nog in beweging is terwijl de voeten stilstaan, is de kans om te vallen groot.
Freezing komt veel voor: een groot deel van de mensen met Parkinson krijgt er vroeg of laat mee te maken. Toch praten veel mensen er weinig over, uit schaamte of omdat ze denken dat het erbij hoort. Dat is jammer, want er is wél iets aan te doen.
Wanneer treedt freezing op?
Freezing gebeurt zelden zomaar. Er zijn bekende momenten waarop het vaak optreedt:
- Bij het opstarten van het lopen, bijvoorbeeld vanuit een stoel
- Bij het draaien, zoals omkeren in de keuken
- In nauwe doorgangen, zoals een deuropening of tussen meubels
- In drukke of onbekende omgevingen, zoals een winkel
- Onder tijdsdruk of stress, bijvoorbeeld als de telefoon gaat
Ook spanning en afleiding spelen een rol. Veel mensen merken dat freezing vaker gebeurt als ze moe zijn, gehaast zijn of twee dingen tegelijk doen.
Waarom ontstaat freezing?
Bij de ziekte van Parkinson maken de hersenen minder dopamine aan. Dopamine is een stof die nodig is om bewegingen automatisch te laten verlopen. Lopen is normaal zo’n automatische beweging: je denkt er niet over na.
Door het tekort aan dopamine verloopt dat automatische programma niet meer soepel. Vooral op momenten die net iets extra’s vragen — draaien, starten, een smalle doorgang — hapert het systeem. Het resultaat is freezing.
Medicijnen helpen bij veel parkinsonklachten, maar freezing reageert er lang niet altijd goed op. Zeker in zogeheten off-perioden, als de medicatie is uitgewerkt, komt freezing vaker voor.
Wat kun je eraan doen?
Het goede nieuws: er is veel mogelijk. De belangrijkste aanpak bestaat uit drie onderdelen.
Cueing. Een externe prikkel — een ritmisch geluid, een trilling of een streep op de vloer — helpt de hersenen om het lopen weer op gang te brengen. Cueing is een bewezen techniek bij freezing en wordt veel gebruikt door gespecialiseerde fysiotherapeuten.
Training. Een fysiotherapeut die gespecialiseerd is in Parkinson leert je strategieën om freezing-momenten te herkennen en te doorbreken. Ook het trainen van balans, kracht en conditie verkleint het risico op vallen.
Slim omgaan met triggers. Ruim looproutes in huis op, neem de tijd bij het draaien en doe één ding tegelijk. Kleine aanpassingen maken vaak een groot verschil.
Ook voor naasten is er een rol. Trek tijdens een freezing-moment niet aan de arm — dat vergroot de kans op vallen. Geef liever rust en een ritme, bijvoorbeeld door samen hardop te tellen of de maat aan te geven. Vraag een fysiotherapeut om dit samen te oefenen.
Twijfel je of jij freezing hebt?
Freezing wordt vaak laat herkend, ook door zorgverleners die er weinig ervaring mee hebben. Toch is vroeg ingrijpen belangrijk: hoe eerder je ermee aan de slag gaat, hoe kleiner de kans op vallen en onzekerheid.
Wil je weten of jouw loopproblemen op freezing wijzen? Doe dan onze gratis zelftest. Je krijgt direct inzicht in je klachten en een persoonlijk advies over mogelijke vervolgstappen.
