Wat is cueing? Zo helpen ritme en prikkels bij het lopen
Een tikkend metronoompje, een trilling op je been of strepen op de vloer: het klinkt simpel, maar voor veel mensen met Parkinson maken deze prikkels het verschil tussen stilstaan en doorlopen. Deze techniek heet cueing. In dit artikel lees je wat cueing is, waarom het werkt en hoe je het in het dagelijks leven gebruikt.
Wat is cueing?
Cueing betekent letterlijk: een seintje geven. Bij Parkinson gebruiken we externe prikkels — cues — om een beweging te starten of vol te houden. Vooral bij het lopen is cueing waardevol.
Een cue werkt als een startschot voor de hersenen. Waar het eigen ‘automatische’ beweegprogramma hapert, biedt de prikkel van buitenaf houvast. Veel mensen merken dat ze met een goede cue vlotter opstarten, grotere passen zetten en minder vaak vastlopen.
Cueing is een vast onderdeel van de behandelrichtlijnen voor fysiotherapie bij Parkinson en wordt door gespecialiseerde therapeuten veel toegepast.
Welke soorten cues zijn er?
Cues zijn er in drie hoofdvormen:
- Auditief (geluid): een ritmisch geluid, zoals een metronoom of muziek met een duidelijke beat. Je stapt op het ritme mee.
- Tactiel (voelbaar): een trilling, bijvoorbeeld op het been. Het ritme van de trilling geeft het loopritme aan.
- Visueel (zichtbaar): strepen op de vloer, een laserlijn of een obstakel om overheen te stappen.
Welke cue het beste werkt, verschilt per persoon en per situatie. Een trilling heeft als voordeel dat niemand anders hem opmerkt en dat je je oren vrijhoudt voor gesprekken en verkeer.
Cues kun je bovendien op twee manieren inzetten: continu, als vast ritme tijdens een wandeling, of gericht, alleen op het moment dat het lopen hapert. Beide vormen hebben hun plek — je therapeut helpt je de juiste balans te vinden.
Waarom werkt cueing?
Bij Parkinson verloopt het automatische aansturen van bewegingen minder soepel, door een tekort aan dopamine in de hersenen. Lopen — normaal iets waar je niet over nadenkt — vraagt daardoor ineens bewuste aandacht.
Een cue biedt de hersenen een alternatieve route. In plaats van het haperende automatische programma gebruik je een bewust ritme van buitenaf. Zo omzeil je als het ware de storing.
Onderzoek laat zien dat ritmische cueing bij veel mensen met Parkinson het looppatroon verbetert: grotere passen, een stabieler ritme en minder freezing-momenten. Het effect verschilt wel per persoon — daarom is goede begeleiding belangrijk.
Een bijkomend voordeel: cueing werkt ook op momenten waarop medicatie minder goed werkt, zoals tijdens off-perioden. Juist dan bieden externe prikkels extra houvast.
Cueing in het dagelijks leven
In de behandelkamer werkt cueing vaak goed. De uitdaging zit in het dagelijks leven: juist op onverwachte momenten — bij de deuropening, in de supermarkt — heb je de cue nodig.
Daarom bestaan er draagbare cueing-hulpmiddelen. Sommige geven een continu ritme, andere zijn slimmer: die herkennen wanneer het lopen hapert en geven precies op dat moment een prikkel. Zo heb je ondersteuning op het moment dat het nodig is, zonder de hele dag een signaal te horen of te voelen.
Een gespecialiseerde fysiotherapeut helpt je bij het vinden van de cue die bij jou past en leert je die goed te gebruiken. Oefenen is daarbij essentieel: eerst in een rustige omgeving, daarna in de situaties waar het in jouw dagelijks leven vaak misgaat, zoals de keuken, de gang of de supermarkt.
Benieuwd of cueing iets voor jou is?
Cueing is geen wondermiddel, maar voor veel mensen met freezing of kleine passen een praktische en direct merkbare ondersteuning. Of het bij jouw situatie past, hangt af van je klachten en je dagelijkse leven.
Wil je daar eens vrijblijvend over sparren? Plan een informatiegesprek met een van onze experts. Stuur een mail naar info@cue2walk.nl en we nemen snel contact met je op.
