Festinatie: steeds snellere, kleinere pasjes
Het begint met een normale pas, maar al snel worden de stappen kleiner en sneller, alsof je achter je eigen lichaam aanrent. Remmen lukt nauwelijks. Dit fenomeen heet festinatie en het is een van de gevaarlijkste loopverstoringen bij de ziekte van Parkinson. In dit artikel lees je wat festinatie is, hoe het verschilt van freezing en wat eraan te doen is.
Wat is festinatie?
Festinatie komt van het Latijnse woord voor ‘haasten’ — en dat is precies hoe het eruitziet. Tijdens het lopen worden de passen ongewild steeds korter en sneller. Het lichaam helt daarbij vaak voorover, waardoor het zwaartepunt vóór de voeten komt te liggen.
Het gevoel dat mensen beschrijven: alsof je een helling afrent en niet meer kunt stoppen. Vaak eindigt festinatie in een abrupte stop, een greep naar houvast — of een val voorover.
Festinatie treedt vooral op bij langere rechte stukken, bij het naderen van een doel (zoals een stoel of deur) en tijdens off-perioden, als de medicatie is uitgewerkt.
Ook hellingen zijn berucht: bij een lichte afdaling — een oprit, een schuin trottoir — krijgt het versnellen letterlijk een zetje. Wees op zulke plekken extra alert en kies waar mogelijk voor de vlakke route.
Het verschil met freezing
Festinatie en freezing worden vaak in één adem genoemd, en niet voor niets: beide zijn verstoringen van het automatische looppatroon en beide komen bij dezelfde persoon voor.
Toch zijn ze elkaars tegenpolen. Bij freezing staat het lopen ineens stil: de voeten ‘plakken’ aan de vloer. Bij festinatie slaat het lopen juist op hol: de passen versnellen zonder dat je het wilt.
Soms gaan ze in elkaar over: de snelle trippelpasjes van festinatie kunnen eindigen in een volledige blokkade. In beide gevallen geldt: het zijn herkenbare, benoembare symptomen — geen onhandigheid.
Waarom is festinatie gevaarlijk?
Het grootste risico van festinatie is vallen, en dan vooral voorover. Doordat het bovenlichaam voor de voeten uit beweegt, is er weinig kans om een val op te vangen. Polsen, schouders en het gezicht lopen daarbij gevaar.
Daarnaast tast festinatie het vertrouwen aan. Wie een paar keer ‘op hol’ is geslagen, gaat lopen vermijden — met verlies van conditie en zelfstandigheid als gevolg.
Meld festinatie daarom altijd bij je neuroloog en fysiotherapeut, ook als het nog maar af en toe gebeurt. Soms helpt het aanpassen van de medicatie al; daarnaast valt er met training veel te bereiken.
Behandeling en training
Een fysiotherapeut met parkinsonexpertise pakt festinatie gericht aan. De kern van de training: het looppatroon vertragen en vergroten. Denk aan oefenen met bewust grote passen, de hiel eerst neerzetten en een rustig, stabiel ritme aanhouden.
Cueing helpt daarbij: een ritmische prikkel — een tel, een metronoom of een trilling — geeft het juiste tempo aan en voorkomt dat de passen versnellen. Ook houdingstraining is belangrijk, omdat een rechtere houding het zwaartepunt weer boven de voeten brengt.
Verder kijkt de therapeut naar situaties waarin festinatie bij jou optreedt, zodat je die gericht kunt oefenen.
Ook naasten kunnen helpen. Spreek samen een signaal af voor het moment dat de pasjes versnellen — een rustig ‘stop even’ werkt beter dan geschrokken vastgrijpen. Daarna samen opnieuw opstarten, met een bewust groot en rustig eerste stap.
Een laatste praktische tip: draag stevige schoenen met een goede zool en vermijd haast. Festinatie slaat het vaakst toe op momenten van druk en tempo — rust inbouwen is dus zelf al een vorm van preventie.
Laat festinatie niet op zijn beloop
Festinatie is een serieus signaal, maar ook een behandelbaar symptoom. Hoe eerder je het aanpakt, hoe kleiner de kans op een lelijke val.
Wil je weten wat er in jouw situatie mogelijk is? Plan een vrijblijvend informatiegesprek met een van onze experts. Stuur een mail naar info@cue2walk.nl en we denken graag met je mee.
